Pengenalan

Setiap kali tibanya bulan Safar, pelbagai kepercayaan lama sering kembali diperkatakan dalam masyarakat. Ada yang mengatakan bulan Safar merupakan bulan malang, tidak sesuai untuk melangsungkan perkahwinan, berpindah rumah atau memulakan perniagaan. Malah, masih terdapat segelintir masyarakat yang mengamalkan "Mandi Safar" dengan kepercayaan bahawa ia dapat menghindarkan bala dan musibah.

Persoalannya, adakah semua kepercayaan ini mempunyai asas dalam Islam?

Sebagai agama yang sempurna, Islam menuntut umatnya supaya setiap pegangan, amalan dan kepercayaan bersandarkan kepada al-Quran dan sunnah Rasulullah SAW. Kepercayaan yang dibina atas sangkaan, adat turun-temurun atau cerita tanpa dalil boleh membawa kepada khurafat dan merosakkan akidah.

Apakah Yang Dimaksudkan Dengan Khurafat?

Khurafat ialah kepercayaan, amalan atau cerita yang tidak mempunyai asas daripada al-Quran, sunnah Rasulullah SAW atau dalil yang sahih. Ia biasanya diwarisi secara turun-temurun sehingga dianggap sebagai sebahagian daripada agama, sedangkan hakikatnya tidak.

Islam sangat menitikberatkan soal akidah. Kepercayaan bahawa sesuatu benda, tempat, masa atau individu mempunyai kuasa mendatangkan manfaat atau mudarat tanpa izin Allah SWT boleh membawa seseorang kepada syirik sekiranya diyakini sedemikian.

Allah SWT berfirman:

"Dan jika Allah menimpakan sesuatu kemudaratan kepadamu, maka tidak ada sesiapa yang dapat menghilangkannya melainkan Dia. Dan jika Dia menghendaki kebaikan bagimu, maka tiada sesiapa yang dapat menolak kurniaan-Nya."

(Surah Yunus: 107)

Ayat ini menegaskan bahawa hanya Allah SWT yang mempunyai kuasa mutlak terhadap segala yang berlaku dalam kehidupan manusia.

Bagaimana Kepercayaan Tentang Bulan Safar Bermula?

Sebelum kedatangan Islam, masyarakat Arab Jahiliah mempunyai pelbagai bentuk kepercayaan tahyul. Mereka percaya bahawa terdapat hari, bulan, haiwan atau tempat tertentu yang boleh membawa nasib baik atau nasib buruk.

Antara kepercayaan mereka ialah:

• Burung tertentu dianggap petanda malang.

• Bunyi burung hantu dikaitkan dengan kematian.

• Bulan Safar dipercayai membawa musibah.

• Sebahagian hari dianggap tidak sesuai untuk memulakan sesuatu pekerjaan.

Apabila Islam datang, Rasulullah SAW membetulkan semua kepercayaan tersebut kerana ia bercanggah dengan konsep tauhid yang menegaskan bahawa segala ketentuan berada di bawah kekuasaan Allah SWT.

Hadis Rasulullah SAW Tentang Bulan Safar

Antara hadis yang paling penting dalam membincangkan isu ini ialah sabda Rasulullah SAW:

"Tidak ada penyakit yang berjangkit dengan sendirinya, tidak ada kepercayaan terhadap burung pembawa sial, tidak ada burung hantu yang membawa sial dan tidak ada kesialan pada bulan Safar."

(Riwayat al-Bukhari dan Muslim)

Hadis ini menjadi asas kepada para ulama bahawa Islam menolak kepercayaan yang menganggap bulan Safar mempunyai kuasa membawa malapetaka.

Maksud hadis ini bukan menafikan kewujudan penyakit atau musibah, tetapi menolak kepercayaan bahawa sesuatu bulan mempunyai kuasa tersendiri untuk menentukan nasib manusia.

Seorang Muslim hendaklah meyakini bahawa segala yang berlaku hanyalah dengan izin Allah SWT.

Salah Faham Yang Masih Berlaku Dalam Masyarakat

Walaupun penjelasan Islam sangat jelas, masih terdapat beberapa kepercayaan yang diamalkan oleh sebahagian masyarakat.

1. Bulan Safar Membawa Sial

Ini merupakan kepercayaan yang paling popular.

Ada yang beranggapan jika berlaku kemalangan, kegagalan atau musibah pada bulan Safar, ia berpunca daripada bulan tersebut.

Hakikatnya, Islam tidak pernah mengajar bahawa mana-mana bulan membawa sial. Semua bulan adalah ciptaan Allah SWT dan mempunyai kedudukan yang sama dari sudut ketentuan takdir.

Musibah boleh berlaku pada bila-bila masa, sama ada pada bulan Muharram, Safar, Ramadan atau Zulhijjah. Mengaitkan sesuatu musibah dengan bulan tertentu tanpa dalil adalah satu kepercayaan yang tidak benar.

2. Tidak Digalakkan Bernikah Pada Bulan Safar

Masih terdapat pasangan yang menangguhkan majlis perkahwinan kerana bimbang rumah tangga mereka tidak akan bahagia jika bernikah pada bulan Safar.

Kepercayaan ini tidak mempunyai asas daripada al-Quran atau hadis.

Dalam sejarah Islam, Rasulullah SAW sendiri tidak pernah melarang umatnya melangsungkan akad nikah pada bulan Safar.

Kebahagiaan rumah tangga bergantung kepada iman, akhlak, tanggungjawab serta keberkatan Allah SWT, bukannya bergantung kepada nama sesuatu bulan.

3. Tidak Sesuai Memulakan Perniagaan

Ada juga yang percaya bahawa memulakan perniagaan pada bulan Safar akan menyebabkan kerugian.

Islam mengajar bahawa rezeki datang daripada Allah SWT. Kejayaan sesebuah perniagaan bergantung kepada usaha, kejujuran, doa, tawakal dan keberkatan, bukan kepada tarikh tertentu.

Jika seseorang menangguhkan usaha hanya kerana mempercayai bulan Safar membawa sial, maka dia telah meletakkan kepercayaan kepada sesuatu yang tidak mempunyai dalil.

4. Tidak Boleh Berpindah Rumah

Kepercayaan bahawa berpindah rumah pada bulan Safar akan membawa kesusahan juga masih wujud dalam sesetengah masyarakat.

Hakikatnya, Rasulullah SAW dan para sahabat tidak pernah mengajar larangan sedemikian.

Jika seseorang ingin berpindah rumah, lakukanlah dengan perancangan yang baik, berdoa kepada Allah SWT dan memohon perlindungan daripada-Nya.

Hukum Mandi Safar

Salah satu amalan yang sering dikaitkan dengan bulan Safar ialah Mandi Safar.

Di beberapa tempat, terdapat amalan mandi beramai-ramai pada hari tertentu dalam bulan Safar dengan kepercayaan bahawa ia mampu menolak bala, menghindarkan penyakit atau mengelakkan musibah sepanjang tahun.

Apakah Hukumnya?

Para ulama menjelaskan bahawa tiada hadis sahih yang mensyariatkan amalan Mandi Safar sebagai ibadah khusus atau sebagai cara menolak bala.

Sekiranya seseorang mandi kerana menjaga kebersihan atau kesihatan, ia adalah perkara yang harus.

Namun, jika seseorang mempercayai bahawa mandi tersebut mempunyai kelebihan khusus untuk menghapuskan bala atau mengubah takdir tanpa sandaran syarak, maka kepercayaan tersebut tidak boleh dinisbahkan kepada ajaran Islam.

Sebagai seorang Muslim, kita hendaklah memohon perlindungan daripada Allah SWT melalui doa, zikir dan amal soleh, bukan melalui amalan yang tidak mempunyai dalil.

Mengapa Islam Sangat Menolak Khurafat?

Khurafat kelihatan seperti perkara yang kecil, tetapi kesannya sangat besar terhadap akidah.

Apabila seseorang mula mempercayai bahawa sesuatu bulan, nombor, objek atau amalan tertentu mempunyai kuasa menentukan nasib, sedikit demi sedikit keyakinannya kepada Allah SWT boleh terjejas.

Islam mahu membina hati seorang Mukmin yang sentiasa yakin bahawa:

• Allah SWT ialah satu-satunya yang menentukan takdir.

• Tiada siapa mampu memberi manfaat atau mudarat tanpa izin-Nya.

• Setiap ujian mempunyai hikmah.

• Setiap doa hendaklah dipohon hanya kepada Allah SWT.

Inilah asas tauhid yang perlu dipelihara oleh setiap Muslim.

Pengajaran Yang Boleh Diambil

Daripada perbincangan ini, terdapat beberapa pengajaran penting yang boleh dijadikan panduan.

• Jangan menerima sesuatu kepercayaan hanya kerana ia diamalkan secara turun-temurun.

• Pastikan setiap amalan mempunyai sandaran daripada al-Quran dan sunnah.

• Sentiasa bertanya kepada ahli ilmu jika ragu-ragu tentang sesuatu amalan.

• Letakkan pergantungan sepenuhnya kepada Allah SWT dalam setiap urusan.

• Jadikan ilmu sebagai asas dalam membuat keputusan, bukan kepercayaan yang tidak pasti.